خوزستان به روایت دوربین من

Thursday، March 20، 2008

نوروز، این عید ملی و سنت باستانی ما پارسی زبانان، همواره روشی بوده است برای هماهنگی اجتماعی و نیز پاس نهادن به ارزشهای فطری انسانی، از قبیل دادن و گرفتن هدایا، دید و بازدید، خانه تکانی، نظافت و پاکسازی ظاهر و باطن، استمالت از فقراء و تنگدستان و.... این همه خوبی و زیبایی و دگرگونی در دل و جان افراد در این عید فرخنده در کنار دگرگون شدن و بیداری دوبارهء طبیعت، خود باعث زیبایی مضاعف در این ایام می گردد و سلیقهء خوب و انتخاب زیبای نیاکان ما برای گزینش این ایام به عنوان عید را دوباره یادآور می گردد. استان خوزستان، یکی از باستانی ترین و کهن ترین سرزمین های سرزمین پارس که در دل خود یادگارهایی حدوداً چهار هزار ساله دارد نیز همگام با سایر مردم ایران زمین در این جشن و سرور ملی شرکت نموده و با توجه به فرهنگ خاص خود به آن می پردازد. فراموش نکنیم که استان خوزستان، خود گهوارهء تمدنها و گروههای بسیار مختلفی می باشد، تا آنجا که می توان به جرات عنوان نمود که شاید در هیچ کجای کشور ایران، نمی توان این همه تطور و گوناگونی قومی و زبان و لهجه و لباس و رسوم را در کنار یکدیگر دید. این گوناگونی در بعضی از نقاط آنقدر شدید است که در برخی از شهرهای این استان، با خروج از یک شهر و ورود به شهری دیگر با فاصلهء فقط چند کیلومتر، انگار که به سرزمین دیگری وارد گشته اید و هیچ شباهتی مابین این دو شهر نخواهید دید. نتیجتاً رسوم نوروزی این شهرها نیز می تواند تفاوت های بسیاری داشته باشد. در این میان، رسوم شهر باستانی و کهن بهبهان بسیار دیدنی و جذاب می نماید: بهبهان که در کتب تاریخی از آن تحت عنوان: ارجان و یا ارغان نام برده شده، شهریست که در فاصلهء 230 کیلومتری شهرستان اهواز و در همسایگی استان کهگلویه و بویراحمد و نیز استان بوشهر واقع گردیده، لذا هم از رسوم قوم لر در کهگلویه و بویراحمد و هم از فرهنگ جنوبی بندر نشینان سواحل بوشهر تاثیر پذیرفته است. این شهرستان با توجه به موقعیت بسیار خوب جغرافیایی و نیز دارا بودن خاکی مرغوب و بهره مند بودن از منابع طبیعی عالی همچون گلستانها و جنگلهای طبیعی و نیز کوهها و صحراهای زیبا، در ایام بهار بسیار دیدنی و دل انگیز می نماید. مردم بهبهان که ذاتاً مردمی بسیار خونگرم و اهل دل و صفا می باشند، در ایام نوروز سعی دارند تا بیشتر اوقات خود را در همین دشت و صحراهای سر سبز سپری نموده و کمتر به شهر و منازل خود می آیند و بویژه جوانان با برپا نمودن چادر و اقامتگاههای موقت در خارج از شهر، معمولاً شب ها را نیز در همین چادر ها به سر می برند که در اصطلاح محلی به این عمل شب ماندن در صحرا، «شو خوس» گفته می شود که مشخصاً به معنای شب خوابیدن در بیرون از شهر می باشد. زنان بهبهانی، شاید اولین قشر از اهالی این شهر می باشند که چند هفته زودتر از سایرین به استقبال عید نوروز می روند، چرا که از حدود 2 تا سه هفته پیش از ایام نوروز این زنان با کاشت سبزه در روی بدنهء کوزه، قلیان، کاسه و سایر اشیاء ممکن سعی در اعلام و بشارت بهار در شهر دارند.این سبزه ها معمولاً از دانه های غلات و حبوبات مانند گندم، جو، عدس و ماش می باشد. از دیگر مقدمات مخصوص ایام نوروز در بهبهان، رسم سمنو پزان است که در اصطلاح محلی آن را «سمنی» می نامند. سمنو که مادهء اصلی به کار رفته در آن جوانهء گندم می باشد، و همانگونه که اطلاع دارید گندم از دیر باز نشانه ای از برکت و لطف الهی بوده، نتیجتاً طبخ این مادهء غذایی در واپسین ساعات سال کهنه و مصرف آن در اولین ساعات سال نو، تفالی به برکت و خوش یمنی سال پیش رو محسوب می گردد.بهبهانی ها خوردن سمنو را بدون اینکه به همسایگان نیز داده شود، جایز نمی دانند و رسم بر آن بوده که خانه ای که سمنو را طبخ می کند، به هفت همسایه نیز از این غذای سنتی و لذیذ بدهد. اصولاً سمنو در بهبهان غذایی بوده که بدلیل پخت آئینی و نادر آن(سالی یکبار) بصورت مشارکتی و توسط چند زن از یک محله طبخ می گردیده.زنان بهبهانی اعتقاد دارند که شیرینی سمنو ناشی از تبرک انگشت مبارک حضرت فاطمهء زهرا(س) بوده و در صورت شیرین و لذیذ شدن این غذا، حتماً آن حضرت به صاحب این دیگ نظر داشته و او به مرادش خواهد رسید و در غیر اینصورت و تلخ شدن سمنو، ایرادی در نیت و کردار فرد صاحب غذا بوده است. از دیگر غذاهای مرسوم در بهبهان در ایام نوروز پخت نوعی نان تافتون می باشد که در گویش بهبهانی آن را «تبدو» می نامند.نان تبدو، معمولاً نانی است ضخیم که در تنورهای محلی برشته گردیده و با کنجد و روغن محلی غنی می گردد. یکی دیگر از غذاهای سنتی و بسیار لذیذ بهبهانی که معمولاً خاص ایام نوروز بوده و طرفداران بسیاری دارد، نوعی شیرینی به نام نان شیرینی است. نان شیرینی که در شهر بهبهان به «نو شیرین» مشهور است، معمولاً توسط زنان سالخورده و مسن تهیه می گردد و با توجه به زحمت زیاد برای تهیهء این نوع شیرینی، جوانترها کمتر علاقه ای به طبخ آن داشته و سعی در خریدن آمادهء این نوع شیرینی محلی را دارند. نان شیرین که از نان محلی دیگری به نام نان تیری تهیه می گردد، یک نان تیری بزرگ و بسیار نازک بوده، که بصورت چند لایه تا خورده و و با خاک قند و شکر شیرین می گردد، امروزه نان شیرین صرفاً در قالب و شکل مربع و یا مستطیل یافت می گردد ولی در گذشته های نه چندان دور، این نان به صورت مثلث و با سلیقه ای خاص نیز تهیه می گردید. از دیگر رسوم حسنهء نوروز در بهبهان، زیارت امامزادگان و بقاع متبرکه در شهر و اطراف آن است، بطوریکه مردم در اولین ساعات سال نو به زیارت امام زاده حیدر، فرزند امام رضا(ع) و برادر حضرت شاهچراغ رفته و سپس به سایر زیارتگاهها سر می زنند. بهبهانی ها معتقدند که در سال نو بسیار مهم است که چه کسی نخستین بار درب منزل آنان را دق الباب نموده و وارد منزلشان گردد، به همین سبب معمولاً از افرادی خاص بویژه سادات درخواست می کنند تا پس از تحویل سال درب منزل آنان را بزند.از سوی دیگر مردم این شهر اعتقاد دارند که مهم است که در هنگام تحویل سال هر کسی در منزل خودش و در کنار سایر اعضای منزل خود و بر سر سفرهء هفت سین خانه اش باشد و بیرون ماندن در لحظهء تحویل سال را اصلاً جایز نمی دانند. در بهبهان رسم است تا دختران جوان عقد کرده، در هنگام تحویل سال در کنار همسر خود و بر سر سفرهء هفت سین منزل پدر داماد حضور داشته باشند و پس از تحویل سال، به اتفاق سایر اعضای خانوادهء داماد، با بردن هدایایی که ماهی و پنیر جزء لاینفک آن می باشد، داماد را به دست بوسی والدین همسرش ببرند. بهبهانی ها علاقمند هستند تا جشن های عقد و عروسی خویش را در ایام زیبای نوروز برگزار نموده و شادی دل خود را با شادی طبیعت هماهنگ سازند.

برچسبها: تاریخ(history)

نوشته شده در 12:52 PM توسط Bahram Mahtabi.

0 نظر
لینک مستقیم به این ارسال